Prozesu fisiko-kimikoak green-en profiletan I. Gazien metaketa
ARGAZKIA · TILOOM
Gazien metaketa azal daiteke erauzki saturatuaren emaitza analitiko desberdinen eta ureztatze-uraren analisien arteko masa-balantzeen kalkuluen bidez.
Lurzorua material oso konplexua da, etengabeko eboluzioan bizi dena. Lurzoruan gertatzen diren prozesu fisiko-kimikoak azaltzeko zailak izan daitezke.
Gure instalazioetan erabilitako ureztatze-urak ezaugarri fisiko – kimiko jakin batzuk ditu. Logikoa da pentsatzea ezaugarri horiek ureztatzen duen lurzoruaren profilera transferitzen direla. Une horretatik aurrera ur hori ez da jatorrizko ureztatze-ura izango, baizik eta poro-ura deituko diogu, lurzoru-profil horrena.
Poro-urak bere ezaugarri fisiko-kimikoak aldatuko ditu:
- Ebapotranspirazioaren ondorioz, gazien metaketa ondorioztatuz
- Lurzoruko CO2-aren disoluzioagatiko azidifikazioa (edafiko; sustrai-arnasketatik zein deskonposizio organikotik datorrena)
- Kationen trukea funtsean buztinen, oxidoen eta hidroxido metalikoen gainazalekin eta materia organikoarekin. Fase solidoaren eta likidoaren artean katioiak eta anioiak trukatzen dituen prozesua.
- Mineralen disoluzioa eta prezipitazioa. Prozesu kimiko itzulgarria, uraren bidez uretan dauden mineralak disolbatzen edo prezipitatzen direna.
Gazien metaketa
Prozesu horiek guztiek eragiten dute poro-uraren izaera jatorrizko ureztatze-uraren aldean nabarmen aldatzea. Prozesu horien intentsitatearen eta lurzoruaren eta uraren arteko erlazio fisiko-kimikoen arabera, aldaketa orduan eta handiagoa izango da.
Jarraian gure kirol-gainazaletarako kalkula dezakegun ebapotranspirazio-tasaren kalkulurako hurbilketa bat azalduko dugu.
Ureztatze-ura lurzoru-profilean sortzen den gazien metaketarekin erlazionatzeko, poro-uraren Kloruro (Cl) ioia aztertu behar da (kasu honetan erauzki saturatutik datorren emaitza aztertuko dugu) eta ureztatze-uraren Kloruro ioia. Kloruro ioia solutu kontserbakorra da (ez da prezipitatzen, ez da oxidatzen, ez da erreduzitzen eta ez da trukatzen); lurzorurako Cl-ren iturri bakarra ureztatze-ura bada, lurzoru-profilean Kloruroak ureztatze-uraren aldean izandako igoera ebapotranspirazioaren eraginari soilik zor zaio (Appelo eta Postma, 2005; Horero et al., 2016). Garrantzitsua da gogoratzea kloroa soilik lurrin daitekeela gas-fasean aurkitzen bada, hau da, dikloro gas (Cl2) gisa; egoera hori naturan zenbait konposaturekin bakarrik gertatzen da, hala nola Sodio hipokloritoarekin (desinfektatzaile arrunta) ingurune azidoan.
Kloruro-balantzearen metodoa aplikatzeko baldintza jakin batzuk bete behar dira zentzuz:
- Lurzoruaren fase solidoan ez da Cl duten mineralik egon behar. Hau betetzen da USGA greenen lurzoruetan, hondar silizeoz osatuak baitira. Beraz, hurbilketa honetarako ongarri kloruratuak saihestu behar dira.
- Euriak ekarritako Cl ez da nabarmena izan behar ureztatzeak ekarritakoaren aldean, hipotesi hau onargarria da klima aridoko eremuetako green-etan.
- Lurzoruaren eta landarediaren arteko Cl-balantzea orekan egon behar da (landare-ehunean sartzean poro-uretatik desagertzen den Cl kopuruak berdina izan behar du green-ak mozten eta deskonposatzen direnean lurzoruan berriro sartzen denak). Hipotesi hau litekeena da green-etan ez betetzea, green-ak egunero mozten baitira eta zatirik handiena kentzen baita. Hala ere, lehen hurbilketa baterako akatsa txikia dela kontsideratzen da.
Egin beharreko masa-balantzea hau da:
Cl |Erauzki saturatua| = Cl |Ureztatze-ura| *fc
fc ebapotranspirazioaren ondoriozko kontzentrazio-faktorea da, beraz:
fc = Cl |erauzki saturatua|/Cl |ureztatze-ura|
fc-ren balioak gure kirol-gainazaletan gazien metaketari buruzko informazioa emango digu, eta gazien garbiketekin egiten dugun kudeaketak alda dezake.
Merkatuan tresna desberdinak daude gazien kontzentrazioa ezagutzeko, bai uretan bai lurzoruan. Guk hauek eskaintzen dizkizugu:
Tiloometik zure gainazaleko garbiketak behar bezala kudeatzen lagun zaitzakegu, jarri gurekin harremanetan.
