Karbono – Nitrogeno erlazioa
ARGAZKIA · TILOOM
Karbonoa eta nitrogenoa biziaren zikloan garrantzi handiko elementuak dira. Hainbesteraino, ezen bata bestearekiko proportzioa ere lurzoruen edo konpostaren jarduera mikrobianoa neurtzen duen parametro garrantzitsua den.
Jarraitu aurretik, garrantzitsua da karbono- nitrogeno erlazioaren kalkulua definitzea. Zenbakiak adierazten du nitrogeno-atomo bakoitzeko zenbat karbono-atomo dauden. Adibidez, 100 karbono-atomo eta 5 nitrogeno-atomo dituen materia-bloke batean, bere karbono – nitrogeno (C/N) erlazioa 20 dela esango dugu. (100/5=20)
Karbono – nitrogeno kontzeptua ezagutzea funtsezkoa da lurzoru baten edo konpost baten materia organikoaren edukia behar bezala kudeatzeko.
Mikroorganismoak dira materia organikoa bere hazkunderako deskonposatzearen arduradunak. Haien helburua mozketa-hondarrak, animalien jariakinak edo landare-estalkiaren hazkundeak lurzoruan pilatutako materia organikoa bezalako azpiproduktuetatik konposatu berriak sortzea da.
Prozesu honi mineralizazioa deritzo.
Mikroorganismoentzat karbonoak beren zelula-prozesuak egiteko behar duten energia adierazten du. Bestalde, nitrogenoa beren zelula-egiturak eraikitzeko erabiltzen dituzten adreiluak dira.
Mikroorganismo hauen bizitza laburra da. Hiltzean, materia konplexua materia sinpleago bihurtuta uzten dute. Molekula sinple horiek landareek erraz xurga ditzakete.
Mineralizazioa bideragarria izan dadin lurzoruan egon behar den karbono-nitrogeno erlazioa 8 edo 10 ingurukoa da. 10etik gorakoa balitz, mikroorganismoek karbono gehiegi eskuragarri izanik nitrogenoa harrapa lezakete. Nitrogenoa ez litzateke aske geratuko, karbono gehiegi egonik bakterio bat hiltzean beste batek berehala hartuko bailuke haren lekua. Landareak ezingo luke nitrogenoa xurgatu eta defizita egongo litzateke. Eta C/N erlazioa 8 baino txikiagoa balitz, mineralizazioaren abiadura neurriz kanpo motela izan liteke.
Karbono – nitrogeno erlazioa konpostatzera bideratuta dagoenean, proportzioa handitzen da. Pennsylvania State University-ko Peter Landschoot irakasleak azaltzen du proportzioa 25aren inguruan egon behar dela eta inoiz ez 30 baino gehiago izan.
Konpostatze- eta mineralizazio-prozesuak funtsezkoak dira laborantzen garapenerako. Pertsona bat mota honetako materialekin lan egiten duenean, oso komenigarria da bere heltzean eragiten duten prozesuak eta aldagaiak ezagutzea. Horregatik, laborategiek zure lurzoruaren edo lehengaiaren karbono – nitrogeno erlazioa ezagutzen lagun zaitzakete, beharrezkoa bada zuzentzeko.
