Mulder-en diagrama – Nutrienteen arteko erlazioa (Eguneratua)
ARGAZKIA · TILOOM
Lurzoruak oso material konplexuak dira, bai osaeran bai egituran. Hori ez da soilik granulometriagatik eta mineralen osaeragatik, baita lurzoruko nutrienteen arteko erlazioagatik ere.
Mulder-en diagrama nekazaritzako eta lurzoruaren zientziako funtsezko tresna da, nutrienteek elkarren artean nola elkarreragiten duten eta landareen hazkundean nola eragiten duten ikuspegi sakona eskainiz. Artikulu honetan Mulder-en diagramaren garrantzian eta aplikazio praktikoetan sakonduko dugu, nekazariei eta zientzialariei nekazaritza iraunkor eta eraginkor baterako erabaki informatuak hartzen nola lagun diezaiekeen argituz.
Mulder-en diagramaren jatorria
Mulder-en diagrama 1953an argitaratu zen lehen aldiz Cornelis Mulder zientzialari herbeheretarrak “Les elements mineurs en culture fruitière” argitalpenean, gaztelaniaz “Los elementos menores en la cultura frutícola“.
Mulder-en diagramaren argitalpena lurzoruaren ulermen kimikoaren mugarri bat izan zen.
Zer da Mulder-en diagrama eta zer irudikatzen du?
Mulder-en diagramak landareentzako nutriente funtsezko desberdinen arteko elkarreragin konplexuak azaltzen ditu. Diagrama honek nutriente baten presentziak edo gabeziak beste batzuen xurgapenean eta eraginkortasunean nola eragin dezakeen ikusarazten du, haien artean dauden sinergia eta antagonismo erlazioak nabarmenduz.
Diagrama honek hamaika elementu garrantzitsuenak irudikatzen ditu landare-elikaduran, eta bi eratara erlazionatzen ditu elkarren artean.
- Antagonismo-erlazioa: antagonismo-gezi batez lotutako bi elementuk edo nutrientek adierazten dute lurzoruan elementu baten presentziak beste bat landareak xurgatzeko zailtasunak dituen egoeran jartzen duela.
- Sinergia-erlazioa: sinergia-gezi batez lotutako bi elementuk edo nutrientek adierazten dute elementu baten presentziak landareak beste elementu bat errazago xurgatzea ahalbidetzen duela.
Geziaren norabideak adierazten du zein den eragiten duen elementua eta zein eragindakoa.
Nola interpretatzen dira ioien arteko elkarreraginak?
Lurzoruetako elkarreragin esanguratsuenak ezagutzeko lana asko garatu da, adibidez:
- Kaltzio eta magnesio gehiegi aplikatzeak potasio-gabezia eragin dezake. K/Ca eta K/Mg erlazioa bi baino gehiagotan eta 10etik behera mantendu behar da, proportzio hain altuetan gabezia kontrako norabidean gerta daitekeelako. Elkarreragin hau bereziki garrantzitsua da kaltzio eta magnesio asko duten ur gogorretan.
- Fosforo-gehiegikeriak modu negatiboan elkarreragiten du Zinka, Kobrea edo Burdinarekin, oso erraz konbinatzen baita molekula disolbaezinak sortuz. Fosfatoarekin eta kaltzioarekin ere fosfato disolbaezinak sortzen dituztela frogak aurkitu dira. Izan ere, batzuetan pH-a handitzen den sustraietatik hurbil dauden eremuetan elementuen arteko elkarreraginak aldatu egiten dira.
Baina, adibidez, fosforoak sinergia moduan jokatzen du magnesioarekin. Beraz, fosforo-gabeziak magnesio-gabezia sustatu dezake landarearentzat, lurzoruko magnesioa altua izan arren. - Sustraien eremuaren azidifikazioak, amonioa eta nitratoa bezalako elementuak xurgatzen direnean, forma disolbaezinak disolbagarri bihurtzea eta mikroelementuetan sinergia moduan jokatzea eragiten du.
- Kaltzio / Magnesio erlazioan oreka oso garrantzitsua da, 2:1eko proportzioan mantendu behar da. Lurzoruko kaltzioak aireztapena hobetzeko joera du, eta Mg-ak, aldiz, lurzoruko partikulen atxikidura sustatzen du. Beraz, kaltzioarekiko magnesio-gehiegikeriak lurzoruaren infiltrazioa gutxitu dezake.
Interpretazio mota hauei esker, ioien arteko erlazioak ezagut ditzakegu, hala nola kaltzio-magnesio, magnesio-potasio, potasio-kaltzio, potasio-magnesio, etab., lurzoruan.
Lurzoruko ioien proportzio erlatiboek eragin oso garrantzitsuak dituzte laborantzaren hazkunde-ingurunean. Landareek lurzoruko uretan disolbatutako elementuak xurgatzen dituzte.
Adostasun zientifiko handia duten elementu-erlazioak daude, hala nola hauek:
| (Ca + Mg)/K erlazioa | Balorazioa |
| <40 | Potasiorako egokia |
| >40 | Potasio-gabezia |
| Mg/K erlazioa | Balorazioa |
| <1 | Magnesio-gabezia |
| 1 eta 3 artean | Onargarria |
| 3 | Ezin hobea |
| 3 eta 18 artean | Onargarria |
| >18 | Potasio-gabezia |
SAR, CSR edo PSI bezalako beste elkarreragin batzuetan sodioa da protagonista nagusia, eta arazo asko sortzen ditu laborantzak ezartzeko.
| Ca/K erlazioa | Balorazioa |
| <30 | Egokia |
| >30 | Potasio-gabezia |
| (Ca+Mg+K)/Al erlazioa | Balorazioa |
| <1 | Kareztatzeko beharra |
| >1 | Egokia. Ez dago kareztatzeko beharrik |
Laborantzen kudeaketan akats ohikoenetako bat esperientzian bakarrik oinarrituta ongarritzea da. Lurzoru-analisiak egitea ezinbesteko ekintza da ongarritzearen kostuak murrizteko. Askotan gehiegi ongarritzen da, edo elementuen arteko erlazioak argi izan gabe ongarritzen da, proportzio altuan dagoen elementu batek ugariagoa ez den beste baten xurgapena eragotz dezan.
Tiloom-ekin zure ustiategiko edo zelaiko analisiak kudeatu ditzakezu. Lurzoruen kimikako adituek zure lurzoruaren egoera zein den kudeatzen eta azaltzen lagunduko dizute.
