Procesos físico-químicos en perfís de greens I Acumulación de sales
FOTO · TILOOM
A acumulación de sales pódese explicar a través de cálculos de balance de masas entre diferentes resultados analíticos de extracto saturado e análises de auga de rega.
O solo é un material moi complexo que convive nunha constante evolución. Os procesos físico-químicos que ocorren no solo poden chegar a ser difíciles de explicar.
A auga de rega utilizada nas nosas instalacións presenta unhas características físico – químicas determinadas. É lóxico pensar que estas características se trasladan ao perfil de solo que irriga. A partir de entón esa auga xa non será a auga de rega orixinal senón que a denominaremos auga de poro dese perfil de solo.
A auga de poro modificará as súas características físico-químicas:
- Debido á evapotranspiración coa consecuente acumulación de sales
- Acidificación debido á disolución do CO2 edáfico (procedente tanto da respiración radicular como da descomposición orgánica)
- Intercambio catiónico fundamentalmente coas superficies de arxilas, óxidos e hidróxidos metálicos e materia orgánica. Proceso que intercambia catións e anións entre a fase sólida e a líquida.
- Disolución e precipitación de minerais. Proceso químico reversible polo que a auga disolve ou precipita os minerais presentes na auga.
Acumulación de sales
Todos estes procesos fan que a natureza da auga de poro se modifique substancialmente da auga de rega orixinal. Dependendo da intensidade deses procesos e das súas relacións físico-químicas entre o solo e a auga, máis intenso será o cambio.
A continuación explicaremos unha aproximación para o cálculo da taxa de evapotranspiración que podemos calcular para as nosas superficies deportivas.
Para relacionar a auga de rega coa acumulación de sales que se produce no perfil de solo hai que estudar o ión cloruro (Cl) presente na auga de poro (neste caso estudaremos o resultado procedente do extracto saturado) e o da auga de rega. O ión cloruro é un soluto conservativo (non precipita, non se oxida nin se reduce nin se intercambia); se a única fonte de Cl para o solo é a auga de rega, o aumento de cloruro no perfil de solo respecto ao da auga de rega da cal procede débese unicamente ao efecto da evapotranspiración (Appelo e Postma, 2005; Horero et al., 2016). É importante lembrar que o cloro só se pode evaporar se se atopa en fase gasosa, é dicir, como gas dicloro (Cl2), situación que só se produce na natureza con determinados compostos como o hipoclorito de sodio (desinfectante común) en medio ácido.
Para poder aplicar o método do balance de cloruro débense cumprir certas condicións razoablemente:
- Na fase sólida do solo non debe haber minerais que teñan Cl. Isto cúmprese nos solos dos greens USGA, que consisten en areas silíceas. Débense evitar, polo tanto, para esta aproximación, fertilizantes clorurados.
- O achegue de Cl pola chuvia debe ser desprezable fronte ao achegue da rega, hipótese aceptable en greens de zona de clima árido.
- O balance de Cl entre o solo e a vexetación debe estar en equilibrio (a cantidade de Cl que desaparece da auga de poro ao incorporarse ao tecido vexetal debe ser a mesma que se incorpora de novo ao solo ao segar os greens e descompoñerse). Esta hipótese é probable que non se cumpra en greens, xa que os greens son cortados cada día e a maior parte retírase. Non obstante, para unha primeira aproximación considérase que o erro é pequeno.
O balance de masas que hai que realizar é o seguinte:
Cl |Extracto saturado| = Cl |Auga de rega| *fc
fc é un factor de concentración debido á evapotranspiración, polo tanto:
fc = Cl |extracto saturado|/Cl |auga de rega|
O valor de fc daranos a información sobre a acumulación de sales nas nosas superficies deportivas e será modificable pola nosa xestión cos lavados de sales.
No mercado existen distintos instrumentos para coñecer a concentración de sales, tanto en auga como en solo. Nós ofrecémosche:
Desde Tiloom podemos axudarche a xestionar correctamente os lavados da túa superficie, contacta connosco.
