Evapotranspiración: que é, como se calcula e como optimizar a rega
FOTO · TILOOM
A evapotranspiración está composta por dous procesos que, como consecuencia final, teñen a perda de auga do solo.
O primeiro proceso é a evaporación, que afecta sobre todo ao solo espido e nos primeiros centímetros de profundidade e ás masas de auga.
Dependendo do estado fenolóxico o Kc cambia.
A atmosfera demanda auga debido á diferenza entre a presión de vapor entre o aire e a superficie que evapora; canto menor é ese potencial, menos auga se evapora. As variables que afectan, por tanto, son a radiación, a temperatura, a humidade atmosférica e a velocidade do vento.
Ademais, factores como a orientación do terreo, a cobertura vexetal e a condutividade hidráulica do solo poden modificar a taxa de evaporación.
O segundo proceso que intervén é a transpiración. A transpiración é a perda de auga das plantas á atmosfera. Esta perda prodúcese a través dos estomas e, grazas á perda de vapor de auga, a planta pode intercambiar o CO₂ necesario para a construción dos seus tecidos.
Igual que para a evaporación, as variables que inflúen na transpiración son a velocidade do vento, a radiación, a temperatura do aire e a humidade atmosférica.
Tamén inflúe o estado hídrico do cultivo: cando hai déficit hídrico, os estomas péchanse parcialmente, diminuíndo a transpiración e afectando a eficiencia fotosintética.
A diferenza é que, para coñecer a evaporación de cultivo, é importante tamén saber cal é o cultivo, o nivel de turxencia e a capacidade do solo de conducir auga á planta debido á textura e á salinidade.
Esta información permite axustar adecuadamente as regas mediante modelos de evapotranspiración do cultivo (ETc), o que incrementa a eficiencia no uso da auga.
- Evapotranspiración de referencia
As ecuacións xerais para o cálculo da evapotranspiración dan como resultado a evaporación do cultivo de referencia (ETo). Para esta ecuación só afectan os parámetros climáticos e a ecuación máis utilizada é a FAP Penman-Monteith.
Este modelo considera factores como radiación neta, temperatura, humidade relativa e velocidade do vento, e está validado en todo tipo de condicións agroclimáticas.
- Evapotranspiración do cultivo
Oriéntase a calcular unha evapotranspiración máis realista (ETc) ca a de referencia. Baséase en estudos empíricos que obteñen un coeficiente que corrixe o valor para asemellalo máis á realidade do cultivo (Kc).
Este coeficiente depende da especie vexetal, a etapa fenolóxica e as prácticas de xestión agronómica, sendo esencial para sistemas de rega de precisión.
Os céspedes sans teñen unha evapotranspiración moi parecida á evapotranspiración de referencia, ás veces superior; cunha estación meteorolóxica a decisión máis complicada do campo pódese realizar con moita máis facilidade.
A monitorización en tempo real das condicións climáticas permite axustes automáticos na rega, reducindo o estrés hídrico e mellorando a calidade do céspede ou cultivo.
Escríbenos se queres tecnificar a túa explotación coas nosas ferramentas.
Preguntas frecuentes que nos fixestes sobre a evapotranspiración
- Por que é importante coñecer a evapotranspiración antes de regar?
Porque permite saber canta auga perde o cultivo realmente, evitando a rega excesiva ou insuficiente e axudando a optimizar o uso da auga. - Que factores fan que a evapotranspiración aumente no verán?
O incremento da radiación solar, temperaturas máis altas, maior velocidade do vento e baixa humidade relativa elevan significativamente a evapotranspiración. - Podo usar datos de evapotranspiración nunha finca pequena?
Si, mesmo en explotacións pequenas podes usar datos locais ou estacións meteorolóxicas próximas para estimar a rega necesaria de forma eficiente. - Como saber se o meu cultivo ten unha evapotranspiración alta ou baixa?
Depende do tipo de planta, o seu estado de desenvolvemento, o clima local e as características do solo. Os cultivos de crecemento rápido e con gran masa foliar adoitan ter ET altas. - Que método é máis fácil para calcular a evapotranspiración sen ter todos os datos?
O método de Hargreaves é máis simple e útil cando non se conta con datos completos, xa que utiliza principalmente temperatura máxima e mínima. - Existen aplicacións móbiles para monitorizar a evapotranspiración?
Si, actualmente hai apps agrícolas e plataformas en liña que amosan en tempo real a ET en base a estacións meteorolóxicas e modelos satelitais. - Como afecta o cambio climático á evapotranspiración?
O aumento de temperaturas e a alteración dos patróns de chuvia poden incrementar a ET en moitas rexións, afectando a dispoñibilidade hídrica para os cultivos. - É o mesmo evapotranspiración que demanda hídrica?
Non exactamente. A demanda hídrica inclúe a evapotranspiración pero tamén considera a eficiencia do sistema de rega e perdas por percolación ou escorrenta. - A evapotranspiración é igual en toda España?
Non. Varía segundo a rexión. Por exemplo, é moito máis alta en zonas do sur como Andalucía que en zonas húmidas do norte como Galicia. - Que instrumentos se usan en campo para medir directamente a evapotranspiración?
Ademais de estacións meteorolóxicas, úsanse lisímetros, tensiómetros e sensores de humidade para obter datos máis precisos e adaptados ao solo local.
