Salinidade de solos e toxicidade
FOTO · TILOOM
O manexo da salinidade de solos e a toxicidade consecuente é sinónimo de lavado e lixiviación de sales
A maior parte dos problemas derivados da salinidade excesiva é, como se explicou na entrada anterior, o déficit hídrico fisiolóxico, debido á ósmose entre as raíces e o solo. Pero existe outro problema que inflúe negativamente no desenvolvemento vexetal, a toxicidade. O exceso de sales no horizonte de enraizamento dun solo é un detonante de problemas para a cuberta vexetal.
Dado que as sales son solubles, en xeral pódense evitar problemas se se realizan regas abundantes nas épocas máis secas que non teñan como obxectivo cubrir a evapotranspiración, senón favorecer o movemento das sales a horizontes máis profundos do solo onde non interactúen cos tecidos da cuberta. Débese ter sempre en conta que non hai que regar máis volume que a condutividade hidráulica do solo para evitar escorrentías e que o lavado sexa eficaz.
O déficit hídrico non é o único problema que se presenta cando o nivel de sales do solo é demasiado elevado.
O exceso de sales acumuladas ten un elevado risco de producir toxicidade ao cultivo.
- O Sodio é un elemento presente en todos os solos e augas nalgunha concentración. Pero, en xeral, non debería preocuparnos se na auga de rega non se atopa en valores superiores a 70 mg/l. Absórbese tanto polas raíces como polas follas e pode provocar, ademais dos problemas de estrutura do solo e secuestro de nutrientes, a queima dos tecidos cos que contacta. Aínda que pareza pouco evidente, tanto as especies tolerantes como as sensibles poden sufrir as queimaduras por sodio na época estival, xa que normalmente se realizan regas curtas e frecuentes que favorecen a acumulación.
Para loitar contra a acumulación de sodio no solo necesítanse enmendas pulverizadas de xeso ou calcio; son labores moi efectivas pero de resultados lentos. Na nosa entrada sobre o SAR e o PSI fálase con máis detalle dos efectos. - O Cloro é un indicador moi fiable dos procesos fisicoquímicos do solo e pódese usar como indicador da salinidade de solos debido ás súas características conservativas. Os céspedes non son particularmente sensibles ao cloruro e poden tolerar niveis de ata 100 mg/l, aínda que poden sufrir lesións cando se regan con auga que conteña> 355 mg/l de cloruro. E algunhas plantas ornamentais son sensibles a concentracións de cloruro superiores a 70 mg / L. Cando o cloro é absorbido polas raíces diminúe a produción efectiva de clorofila, apagando a súa coloración verde e diminuíndo a súa capacidade de recuperación.
Todos os elementos son susceptibles de causar fitotoxicidade se se alcanzan os valores axeitados. Os valores expostos obtivéronse do estudo do documento Duncan, R.R., R.N. Carrow, and M. Huck. 2000. “Understanding Water Quality and Guidelines to Management”. USGA Green Section Record. September-October, pp. 14-24.
- A toxicidade por Boro raramente se toma en consideración, aínda que si ten importancia. Para algunhas plantas ornamentais, en concentracións tan baixas como de 1 a 2 mg / L na auga de rega, a toxicidade pode estar presente. Desenvólvense síntomas que aparecen como necrose nos marxes das follas máis vellas. En comparación, os céspedes son máis tolerantes ao boro e son capaces de desenvolverse en solos con concentracións de boro de 10 mg/Kg. Aínda que hai que estar moi pendente se a auga de rega ten concentracións de boro superiores a 2 mg/l.
Nel desenvólvense con maior detalle outras sales que poden causar toxicidade. Todos os valores están expresados en mg/l.
| Macronutriente | Baixo | Normal | Alto | Moi alto |
|---|---|---|---|---|
| Nitróxeno (N) | <1.1 | 1.1-11.3 | 11.3-22.6 | >22.6 |
| Nitrato (NO3–) | <5 | 5-50 | 50-100 | >100 |
| Amonio (NH4–) | <2 | 2-75 | 75-100 | >100 |
| Fósforo (P) | <0.01 | 0.1-0.4 | 0.4-0.8 | >0.8 |
| Potasio (K) | <5 | 5-20 | 20-30 | >30 |
| Calcio (Ca) | <20 | 20-60 | 60-80 | >80 |
| Magnesio (Mg) | <10 | 10-25 | 25-35 | >35 |
| Sulfuro | <10 | 10-30 | 30-60 | >60 |
| Micronutriente | Aceptable | Concentración máxima suxerida |
| Ferro (Fe) | 2.4-4.0 | 5.0 |
| Manganeso (Mn) | <0.2 | 0.2 |
| Cobre (Cu) | <0.2 | 0.2 |
| Molibdeno (Mo) | <0.1 | 0.1 |
| Cinc | <0.3 | 2.0 |
| Boro | <2.0 | 2.0 |
Os medidores da electrocondutividade son os instrumentos máis eficaces para manexala correctamente; o noso favorito é o medidor de EC para solo e auga FieldScout, co que se pode saber de forma moi precisa e económica a salinidade do solo.
Outros instrumentos como o POGO ou o TDR permiten realizar esas medicións engadindo tamén a medida da humidade.
