Rhizoctonia-rako jardunbide egokiak: kontrol eraginkorrerako urratsak
ARGAZKIA · TILOOM
onddo Rhizoctonia ssp. horri jardunbide egokien bidez aurre egin dakioke; kontuan hartuz gero, buruko min asko aurreztuko dizkigute. Rhizoctonia-ren garapenaren sintomak Brown patch, Large patch edo Yelow Patch izan daitezke,
Rhizoctonia zelaian modu desberdinetan ager daiteke, hala nola “Brown Patch” ospetsua, “Yelow Patch” edo “Large Patch”
- Brown patch Rhizoctonia solani-k sortzen du, eta une bero eta hezeetan garatzen da. Onddoa airearen tenperatura 15ºC-tik behera jaisten ez den eta lurzoruarena 18ºC-tik behera jaisten ez den garaietan aktibatzen da. Baina, oro har, ez da arazo handirik nabaritzen airearen tenperatura 25ºC-tik gorakoa izatera iritsi arte, %95eko hezetasun erlatiboarekin batera 10 ordutik gora. Hain hezetasun altuak erraz lortzen dira lurzoruaren mailan, ihintzarekin edo ureztatze ugarien ondorioz.
- Large patch Rhizoctonia solani-k sortzen ditu C4 espezieen lozorro-aldietan. Urtero leku berean garatu daitezkeen orban handiak dira. Thatch-aren tenperatura 10 eta 21ºC artean egon behar dela estimatzen da, eta hezetasun erlatibo handia. Askotan kutsadura udazkenean gertatzen da eta sintomak hurrengo urteko udaberrian agertzen dira. Brown patch-ean bezala, garrantzitsua da, ahal den neurrian, landareen hostoa eta lepoa ahalik eta lehorren mantentzea.
- Yelow patch Brown patch baino tenperatura epelagoak dituzten eremuetan gertatzen da, 20ºC-tik aurrera problematikoa izan baitaiteke, eta soropila hezetasun baxuarekin mantenduz borrokatzen da. Udazkenetik neguranzko eta neguetik udaberrirako trantsizioetan maiz gertatzen da.
Orbanen agerpena hostoak lehortzea errazten ez duen edozein faktorek sustatzen du, hala nola itzal gehiegizkoak, aireztapen- edo drainatze-faltak. Onddoaren alde jokatzen dute nitrogeno-gehiegikeriek edo konpostatze-prozesua behar bezala amaitu ez duten mantilloen erabilerak.
Bero eta hezetasunaren konbinazioa izan ohi da landareei eragiten dieten onddo gehienen eragilea
Jakintza ezinbestekoa da jardunbide on eraginkorrak definitzeko:
-Bere eragina kontrolatzeko, ureztatze luzeak eta ez oso maiz egitea sustatzen duten teknikak daude, uraren eta hostoaren arteko ukipena minimizatzeko. Ondorio onak ditu ureztatzea goizera aldatzeak, ihintz- eta gutazio-tanta handiak ezabatzeko eta aspertsioaren tanta txikien lehortze azkarra errazteko. Goizean goiz mozteko makina, arrabola edo barra bat gainazaletik pasatzeak ihintz-tantak kentzen ditu.
-Nitrogeno-gehiegikeriak defentsa-mekanismo naturalak ez aktibatzea eragiten du; landareen hazkundea ehun biguinekin gertatzen da, onddoek erraz inbaditzen dituztenak. Garai beroetan nitrogenoa dosi baxuetan eman behar da.
-Drainatze eskasak soropila azkar lehortzea eragozten du; hortaz, trinkotzea kentzeko lanak eta thatch-aren ezabaketa irtenbide onak izango dira orban marroiaren aurrean.
Onddoak normalean ez du laborantza hiltzen, eta onddoak jarduteari uzten dionean berreskuratuko da.
-Arratsaldeko azken orduan ureztatzea, hostoa ez dadin denbora luzez heze geratu udako gau beroetan. Freskatzeko ureztatzeek eragin gutxi izan ohi dute, egunaren beroarekin soropila azkar lehortzen baita.
-Eguzki-argi edo aireztapen gutxiko eremuetako landaredia kentzea, eta mantentze-lan handiko eremuetan behartutako aireztapena eta argiztapen artifiziala instalatu daitezke soropila lehor eta osasuntsu mantentzea errazteko.
-Fungizida kimikoen erabilera prebentibo programatua, hala nola Azoxystrobin, Fenarimol, Flutolanil, Mancozeb, Myclobutanil, Propiconazole, Triadimefon (garrantzitsua da erabilera-eremuan zeintzuk diren baliozkoak ezagutzea), estrategia baliagarria da aurreko jardunbide on guztiei laguntzeko. Rhizoctonia-ren eragina tartekakoa denean, fungizidak modu kuratiboan erabil daitezke, ingurumenean ahalik eta eragin txikiena izateko.
Gutazioa zenbait landare baskularren, hala nola soropilen, hostoen punta edo ertzetan xilemako izerdiaren tantak jariatzea da.
Rhizoctonia-ren eragina oso modu eraginkorrean kontrolatzera irits daiteke, baina ezinezkoa izango da onddoa %100ean ezabatzea. Zelaiaren ezagutza eta esperientzia balio kalkaezineko bi tresna dira. Greenkeeper askok ibilaldi hauek hezetasuna neurtzeko tresnekin batera egiten dituzte, hala nola POGO edo TDR, azterketa aprobetxatu eta zelaiaren egoerari buruzko informazio gehiago biltzeko.
POGO Pro + | Kirol- eta nekazaritza-gainazalen monitorizazio aurreratua
FieldScout TDR 350 | GPS eta Bluetooth duen lurzoruaren hezetasun-neurgailua
