Belarreko gaixotasunen detekzioa III. Rhizoctonia

Rhizoctonia-ren lehen identifikazioa 1914an egin zuen C. D. Piper-ek, USGAko zuzendariak; gaixotasun horri “Brown Patch” izena eman zitzaion.

Onddo hauek, normalean, modu naturalean bizirik irauten dute lurzoru guztietan, eta urtez urte mantentzen dira thatchean bulbilo gisa. Bulbilo hauek oso erresistenteak dira beroarekiko, hotzarekiko, lehorteekiko edo fungizidekiko, beraz, behin ernatuta, euren inguruan hazten den belarra infekta dezakete.

Baina Rhizoctonia-ren hainbat espeziek eragiten dituzte gaixotasunak belar desberdinetan, beraz Rhizoctonia solani, R. zeae, R. oryzae, R. cerealis, R. AG-Q aurkez daitezke, gaixotasun desberdinak eragiten dituztenak, eta mutualismo-harremanak sortzen dituzten beste espezie ez-patogeno batzuk ere badaude.

Agertzen diren ketu-orbanek adierazten dute onddoaren mizelioa oso aktibo dagoela.

Hala, Rhizoctonia solani gaixotasun ohikoena da, eta “Brown Patch” sortzen du C3 espezieetan eta “Large Patch“C4etan udaberrian edo udazkenean. Leaf and Sheath Spot bi onddo-espeziek eragindako gaixotasun bat izendatzeko erabiltzen den izen generikoa da: Rhizaoctonia Zeae eta Rhizoctonia Oryzae, Festuca Arundinaceaan maiz ikusten direnak Brown Patch-aren antzeko lesioekin. Agrostisean, R. zeae belar gaixoko eremuekin lotzen da, gris ilun-marroitik laranjara bitarteko koloreekin.

Gaixotasunak eragiten dituen Rhizoctonia espezie bakoitzaren identifikazio zehatza oso zaila da, ostalari den belarraren, mozketa-altueraren edo mantentze-mailaren arabera bere itxura bat edo bestea baita. Infektatutako greenek edo teeek eraztun ilun grisaxka edo mizelioduna erakutsi dezakete belarra hezea dagoenean, eta hori “Brown patch“-aren ezaugarri bereizgarria da; eraztun hori ez da ikusten mozketa-altuera 13 mm-tik gorakoa bada, ziur aski hosto-estalkiaren dentsitate txikiagoak belar-hostoen arteko mizelio-dentsitatea mugatzen duelako, eta horrek ketu-eraztun horren gabezia eragiten du. Funtsezkoa da gure greenen, teeen edo futbol-zelaien hezetasun-edukiak monitorizatzea, onddo-eraso horien aukera aurreikusi ahal izateko.

“Ketu-eraztunaren” eraketa normalean hezetasun erlatibo altuarekin edo goizeko ihintzarekin batera agertzen da.

Rhizoctonia cerealis-ek Yellow Patch edo negu-Brown Patch eragiten du, Poa, Agrostis eta Rye grass-eko greenetan oso ohikoa. C3 barietateetako greenetan gertatzen da euri-kopuru handia edo hezetasun altuko aldi luzeak egoten direnean, 48 ordu baino gehiagoz etengabe hezetuta dauden greenak eta nitrogeno-eduki altuak eraginez (tenperatura-tarte zabaletan gerta daiteke, 8-40ºC). Heze-eragileak ohiko moduan erabiltzea gomendatzen da kudeaketa agronomikoan.

Rhizoctonia-ren espezie desberdinak lurzoruko bizilagun naturalak dira, baina garapenerako baldintza perfektuak ematen direnean bakarrik daude aktibo, hau da, lurzoruaren tenperatura 15ºC-tik gora igotzen denean eta airearen tenperatura 28ºC gainditzen duenean, ongi ongarritutako belar-eremuetan (nitrogeno-ekarpen altuak) eta ureztatze maiz egiten denean.

qPCR-ri esker zure zelaian eragiten duen gaixotasuna identifika dezakezu.

Gaur egun, onddo-erasoen aurkako borrokarako aukera fitosanitario gero eta gutxiagorekin, defentsa-mekanismo naturalak sustatu behar ditugu, flora mikrobiano onuragarria areagotu, thatch-mailak murriztu, ihintz iraunkorraren eraketa murrizten duten kultur lanak egin, etab..

Zure greenak, futbol-zelaiak, Rhizoctonia-ren zein espeziek infektatu dituen zehazki identifikatu behar baduzu, jarri harremanetan Tiloomekin eta 24-48 ordutan qPCR bidezko analisi bat izango duzu identifikazio zehatzarekin.