Pikudo gorria
ARGAZKIA · TILOOM
Rhynchophorus ferrugineus edo pikudo gorria Asia tropikaletik jatorria duen curculionoidae familiako koleoptero curculionoideo espezie bat da. Nagusiki kokoondoari eta palmondoei eraso egiten dien gurgoila da, tartean Kanarietako palmondoa eta datil-palmondoa daude.
Heldutasun-bizi-zikloa 45 eta 90 egun artekoa da. Enborretan metro bat baino luzeagoko zuloak egiten ditu, horitzea, zimeltzea eta heriotza eraginez. Bursaphelenchus Cocophilus nematodoaren bektorea da, eraztun gorriaren gaixotasunaren eragilea, gure herrialdeko palmondo-industriarentzat mehatxua. Emeak 300 eta 500 arrautza artean jartzen ditu; ondoren, arrautzak irekitzean, larba horiek, masail indartsuekin, galeriak zulatzen dituzte hostoen galtzarretatik koroaraino, eta tamainaz loditzen doaz kapulua eratu arte, non metamorfosia jasan eta hurrengo fasera igarotzen diren. Heldu denean, beste palmondo zauritu batzuetara hegan joaten da haien usainak erakarrita, bizi-ziklo biologiko berri bat hasteko, ugalketa gehiagorekin. Ugalketa-ahalmen handia du, urtean hiru belaunaldira irits daitekeelarik.
Izurrite hau duela 10 urte baino gehiago iritsi zen Mediterraneoko kostaldera, eta gaur egun hainbat borroka-metodo daude martxan:
- Biologikoa, nematodoen eta beste parasito batzuen bidez.
- Landare-endoterapia, xilemaren bidez noranzko akropetoan translokatzen diren sustantzia fitosanitarioen injekzioak.
- Kontaktuzko intsektiziden aplikazioak, hala nola Diazinon, edo sistemikoenak, hala nola Imidacloprid edo Tiametoxan.
- Feromonadun tranpen erabilera
