Pinuaren prozesionaria
ARGAZKIA · TILOOM
Pinuaren prozesionaria, Thaumetopoea pytiocampa, oso izurrite garrantzitsua da pinudiak dituzten golf-zelaietan, bereziki Espainiako hegoaldeko eta erdialdeko eremuan. Beldar bat da, hau da, urteko bizi-ziklo biologikoa duen lepidoptero (tximeleta) honen larba-fasea. Heldu diren aleek, tximeletek, uda amaieran jartzen dituzte arrautzak pinuen eta zedroen goiko adarren gainean, habiak, poltsak, eratuz. Hilabete batera beldarrak jaiotzen dira, eta egunez habietatik irteten dira orratz (pinuen orratz edo hostoak) kimu gazteak jateko, udaberrian lurrera jaitsi eta lurperatzen diren arte; eremu epeletara joaten dira 20º C-ko tenperatura optimoa bilatuz, ilaran doaz, emea prozesioaren buru dela, hortik datorkio prozesionaria izena.
Eraso ahal izateko espezie sentikorrenak hauek dira: Pinus nigra, Pinus canariensis, Pinus sylvestris, Pinus pinaster, Pinus halapensis eta Pinus pinea.
Borroka-metodoak :
- Emearen sexu-feromonadun tranpak, arrak erakartzen dituztenak eta harrapatuta geratzen direnak, emeen ernalketa saihestuz. Infestazioa baxua denean erabilgarria den metodoa. Krisalidak irekitzen direnean eta heldu diren aleak irteten direnean egin behar da, hau da, udan.
- Poltsak eskuz kentzea.
- Oztopo fisikoak. Pinuaren altuera jakin batean enborraren inguruan kono bat jartzen da; beldarrak jaitsi ahala harrapatuta geratzen dira eta goseak hiltzen dira.
- Ohiko intsektizida kimikoak, piretroideak, hala nola alfazipermetrina, deltametrina… aplikazioa neguan egin behar da, larbak gazteak direnean.
- Metodo biologikoak, hegazti intsektiboroen sustapena, hala nola karbonero eta txinbo urdinak; Bacillus thuringiensis (bakterioa) erabiltzea, endotoxina bat sortzen duena, udazkenean aplikatzen dena. Pinuei aplikatu ondoren, beldarrek irentsi egiten dute eta heriotza eragiten die.
