Fosfatoak

Landareek lurzoru-disoluzioan dagoen fosforoa bakarrik xurgatzen dute, ortofosfato ioiak, hau da, HPO4¯² forman lurzoru neutroetan eta H2PO4¯¹ forman lurzoru azidoetan; haren eskuragarritasuna murrizten da pH basikoetan, fosforoa PO4¯³ gisa agertzen baita. 5etik beherako pH duten eta Burdina edo Aluminio kontzentrazio altuak dituzten lurzoru oso azidoetan konplexu disolbaezinak eratzen dira :

Al edo Fe + H2PO4¯ + 2 H2O ⇐⇒ 2 H + Al(OH)2H2PO4 edo [Fe(OH)H2PO4]

7,5etik gorako pH duten lurzoru alkalinoetan, Kaltzioak konplexu disolbaezinak eratzen ditu fosforoarekin, hala nola CaHPO4. Hori dela eta, oso garrantzitsua da pH-aren monitorizazioa, bereziki, adibidez, berrereintzetan Fosforoaren ekarpenak hain funtsezkoak direnean. Beraz, pH-a 5,5 eta 6,5 arteko tarte batean mantentzen saiatu behar da, eta une horietan burdinaren mailak kontrolatu eta burdinaren aplikazioak soropil helduaren egoeretan aukeratu.

pH-aren neurketarik onena in situ egiten dena da, arnasketa edafikoak neurketa horri eragiten diolako eta lurzoru-lagina ateratzen bada, neurketak ez baitu kontuan hartzen CO2 edafikoa, eta, beraz, irakurketa ez da zehatza izango. Tiloomek pH neurgailuak eskaintzen ditu in situ eta etengabeko neurketetarako

Naturan fosfato taldeko mineral asko daude (250 inguru), baina arroka fosforikoak nagusiki apatitoz osatuta daude, gutxienez hiru forma dituena presente dagoen anioiaren arabera: fluorapatitoa, kloroapatitoa eta hidroxiapatitoa, eta normalean fosforita edo arroka fosfatatu izeneko gordailuetan aurkitzen da. Lurzoruen fosforoarekiko berezko fertilitate potentziala aurkitzen den apatito kantitatearen araberakoa da.

Fosforoaren zikloa karbono, nitrogeno eta sufrearen zikloetatik alderdi nagusi batean desberdintzen da: ez du konposatu lurrunkorrik eratzen eta, beraz, ez du atmosferan zehar desplazatzeko ahalmenik

Burdina kontzentrazio altuekin, zulaketa eta aireazio lanen ondoren, fosforoa sarritan burdin fosfato gisa prezipitatzen da, eta burdin fosfato ferroso bihurtuko da lurzorua trinkotzen hasten denean eta oxigenoa desagertzen hasten denean. Aireazio-lanik gabeko denbora-tarte luzeek anaerobiosi baldintzak sortzen dituzte, eta orduan sulfhidrikoa sortzen da eta burdin sulfuroa prezipitatzen da, “black layer” deritzonaz ari gara.

Fosfato-ongarriak hauek dira: fosfato-harri birrindua, zepa basikoa (burdina eta altzairua egitearen azpiproduktua), superfosfatoa (fosfato-harria azido fosforikoarekin tratatzean sortzen dena), eta fosfato mono- eta diamonikoa (MAPA eta DAP). Oinarrizko lehengaiak hauek dira: fosfato-harria, azido sulfurikoa (normalean tokian bertan sufre elementalarekin ekoizten dena) eta ura.