Burdina soropilean: erabilerak, onurak eta goroldioaren kontrola
ARGAZKIA · TILOOM
Burdina gure soropilen ekoizpenerako funtsezko elikagaia da, fotosintesian zeregin garrantzitsua du (klorofila molekularen egiturazko parte ez bada ere, haren fabrikazioan parte hartzen du), baina, gainera, jarraian azalduko ditugun beste propietate batzuk ere aipatzekoak dira.
Burdin sulfatoa lurzoru-hobekuntza gisa ohikoa da lurzoruaren pH-a jaisteko eta, haren onuren artean, lur-zizareen murrizketa eragiteko, nahiz eta goroldioen eta hosto zabaleko belar txarren aurkako propietate herbizidak ere aipagarriak diren, aldi berean soropilaren hazkundea sustatzen duen bitartean. Beste ezaugarri on bat gogortzea eta berdetzea da, bereziki udazkenera eta neguara begira.
Nitrogenoak hazkunde azkarra estimulatzen du, ez da komenigarria udazkenean eta neguan, Microdochium nivale onddoak eragindakoa bezalako gaixotasunak agertzeko arriskuagatik edo izozteen ondoriozko kalteengatik; burdinak, ordea, horiekiko erresistentziak sortzen ditu.
Burdina forma mineralean aurkez daiteke ongarri-formulazioen barruan edo kelatatuta. Forma kelatatuak molekula organikoak dira, kelatatutako elementua, kasu honetan burdina, disolbagarriagoa eta sustraiek hartzeko errazagoa egiten dutenak. Horrela, EDDHA kelato egonkorrenetako bat da, pH tarte zabalenetan.
Burdin sulfato ferrosoak zeregin garrantzitsua du goroldioaren kontrolean, hosto zabaleko herbizida gisa eta lur-zizareen kontrolean. Molekula hau Fe+2 eta SO4-2 bihurtzen da ionizatzean, sulfatoak uraren hidrogeno-ioiekin konbinatzen dira azido sulfurikoa eratzeko, pH-aren jaitsiera dakarrena. Goroldioaren hosto-eremuan erredura-efektua hau da: benetako sustrairik ez duenez xurgatze guztia hostoen bidez egiten da, eta burdin sulfato ferroso honen aplikazioan toxikotasuna gertatzen da; hosto zabaleko belar txarretan, aldiz, erredura iragankorra bakarrik da, haietan sustraiak daudelako eta errizomak, estoloiak eta sustraietatik berriro ateratzen diren kimuak bezalako birsortze-jarduera dutelako. Burdin sulfato ferrosoa erabili ondoren ureztatzea komeni da, soropilean erredurak eragiteko duen ahalmenagatik.
