Xenética vexetal nas sementes de gramíneas
FOTO · TILOOM
A xenética vexetal nas sementes de gramíneas é unha labor que a industria realiza sen pausa ano tras ano. O grupo das gramíneas é amplísimo e realmente importante para a humanidade, polo que debemos admirar o traballo da industria por levar ao mercado mellores individuos ano tras ano.
O grupo das gramíneas é o conxunto de especies que máis impactaron no desenvolvemento humano.
As cespitosas, en xeral, tamén son gramíneas, e neste fragmento da industria tamén se fan grandes esforzos para mellorar ano tras ano as necesidades dos campos. Búscanse variedades máis pequenas, máis tolerantes á seca, máis resistentes ao pisoteo ou á sega máis baixa. Todas esas peticións do mercado cóbreas a industria mediante seleccións moi intensas, e empresas como ICL con ProSelect cobren as necesidades dos profesionais.
Antes de falar de métodos de selección é necesario deixar claros uns puntos:
- As cespitosas son, en xeral, especies alóxamas. Unha especie alóxama é aquela cuxo óvulo dunha flor necesita un gameto masculino procedente doutra flor. Isto condiciona moito o tipo de selección que se pode realizar.
- Ás veces algunhas sofren apomixia, isto é, que se poden producir sementes sen necesidade de fecundación. Polo tanto, os individuos descendentes son xeneticamente iguais ao seu proxenitor. Nestes casos a súa selección mediante métodos tradicionais só é posible en plantas con apomixia facultativa, é dicir, que, dependendo das condicións, se cruzan sexualmente.
Existen métodos de selección xenética tecnoloxicamente moi avanzados, pero eses non os veremos nesta entrada.
Dentro da mellora xenética vexetal tradicional (a máis amplamente utilizada na actualidade) existen métodos moi distintos, e dentro deses métodos pode haber diferenzas importantes entre selectores. Hoxe explicaremos algúns deles:
- Selección masal
Este é o método máis sinxelo de todos: consiste en elixir, a partir dunha poboación de sementes 0, os mellores exemplares. Usa a polinización libre para os seus resultados. Esta selección realízase polas súas características físicas, tamén coñecidas como fenotipo. Despois recóllese a semente dos mellores individuos e mestúrase. Esta poboación nova xa estaría mellorada. Esta actividade realízase ata lograr a poboación uniforme e coas características desexadas.
Esta selección é efectiva para as características facilmente observables na selección, como pode ser a resistencia á seca ou á sega baixa.
Como estas plantas se cruzan entre elas de forma aleatoria, non podemos seleccionar mediante este método o gameto masculino. Para poder ter unha estimación do seu comportamento realízanse probas de proxenie nas que se pode controlar o gameto masculino e coñecer o seu impacto.
A selección masal é efectiva para caracteres visibles a simple vista.
- Híbridos.
Noutras ocasións desexa forzarse a heterose. A heterose é a superioridade que teñen os individuos descendentes de dous proxenitores moi distintos. A isto coñécese tamén como vigor híbrido.
Para iso realízanse cruzamentos controlados entre individuos que son dúas Liñas Puras distintas. As liñas puras son os individuos que descenden do mesmo e que alcanzan a homozigose. Este cruzamento entre distintas Liñas Puras produce unha forte mellora nos caracteres das plantas, potenciando as súas virtudes.
Os descendentes dun grupo dunha Liña Pura manteñen todas as súas características constantes entre xeracións.
- Sintéticos.
As variedades sintéticas conséguense realizando unha mestura controlada de individuos con características desexables.
Poden entrar en xogo gran cantidade de individuos distintos (liñas puras, híbridos, clons…) que fan a súa descendencia (as sementes) moi variable, e deben ser probadas para asegurarse de que son cruzamentos totalmente aleatorios.
A vantaxe principal é que as variedades sintéticas tratan de aproveitar o vigor híbrido de forma máis eficaz que as poboacións melloradas por selección masal.
Deixámosvos un interesantísimo vídeo de como realizan a esterilización das inflorescencias do trigo para conservar especies.
Un erro frecuente entre os agricultores é pensar que a semente descendente é igual ao proxenitor. Isto é un gran erro, xa que nas especies alóxamas, ao mesturarse entre elas, producen sementes cunha xenética moi distinta.
A mellora xenética vexetal é unha rama da produción de cultivos moi técnica e complexa. Os profesionais dedicados a ela realizan un traballo excelente e, como ocorre en calquera outra industria, e sobre todo na agrícola, cando un traballo está ben feito ninguén repara nel, nin lle dá a importancia que merece.
A intención desta entrada é arroxar luz sobre como se seleccionan as novas sementes para a industria e a necesidade de acceder a elas para poder manter a calidade e rendibilidade dos cultivos. Existen máis métodos para a selección xenética.
