pH e alcalinidade dos solos

O pH e a alcalinidade dos solos son dous parámetros moi importantes para coñecer a calidade do terreo.

O pH dunha disolución defínese como o menos logaritmo en base 10 da actividade dos ións hidróxeno.

A neutralidade virá dada polo pH igual a 7, a acidez será o rango de 0 a 7 e a alcalinidade de 7 a 14.

A concentración de H+ multiplicarase ou dividirase por 10 cada vez que o pH diminúa ou aumente unha unidade, de aí que se o pH diminúe 2 unidades, a concentración de H⁺ aumentará 100 veces e viceversa.

Pero que fai aumentar ou diminuír esas concentracións no solo? Pois ben, non é só o achegamento de ácidos ou bases unicamente, senón moitos procesos que están interconectados coa reacción do solo. Os solos teñen reacción ácida ou básica pola súa reacción coa humidade presente, é dicir, segundo a súa auga de poro, e esta estará influenciada por diferentes factores como a natureza da auga de rega, os abonos utilizados (segundo deán reacción ácida ou básica), a actividade microbiana (respiración edáfica), a descomposición de materia orgánica que produce CO2 (o cal á súa vez se transforma en ácido carbónico), a capacidade de retención de nutrientes, o contido en caliza, etc..

Así podemos expresar o pH en función do ciclo do carbono de acordo cos elementos e compostos dos que se compón o substrato, tal e como pode verse na imaxe.

Entre os valores de pH 6.3 e 10.3 a concentración de bicarbonato é a forma máis predominante. Así, os solos calcarios (parte dereita do gráfico) tenderán a ser básicos e aqueles con materia orgánica e altas taxas de descomposición da mesma (parte esquerda da gráfica), ácidos.

O pH é un dos factores máis importantes que deciden a fertilidade e viabilidade de certos solos, influirá na dispoñibilidade de nutrientes e en se estes se poden solubilizar para ser tomados polas raíces.

Así, cada nutriente estará dispoñible para a planta nunha banda de pH concreta, tal como pode verse no gráfico.

Enfermidades tales como Spring Dead Spot (SDS) en Cynodon Dactilon (bermuda híbrida), e Take all Patch ou Microdochium Nivale en Agrostis (a especie que supón o 95% dos nosos campos de golf españois) son favorecidas por pH alcalinos, por tanto manter solos con pH lixeiramente ácidos é unha boa estratexia para a súa xestión.

Pode ver máis información ao respecto na fonte: Smile, Richard et al. Compendium of Turfgrass Disease, 1983.

Existen diversos sensores de pH no mercado, de tipo portátil. Tiloom probou en primeira persoa o Fieldscout Soilstick meter, que podemos ofrecerche se o precisas.