Medición. Biomecánica
FOTO · TILOOM
A biomecánica enfócase no estudo dos movementos do deportista durante o exercicio físico (Amadio, 1997). Este campo ten aplicacións nunha variedade de deportes, desde aqueles con alta interacción física entre o xogador e a superficie de xogo, como o fútbol e o rugby, ata outros con menor interacción, como o golf.
A avaliación biomecánica é unha práctica en constante crecemento debido aos seus numerosos beneficios para a seguridade dos deportistas. A través dunha análise detallada dos movementos e das forzas involucradas, poden identificarse e corrixirse patróns que poderían predispor a lesións.
Desde a perspectiva do mantemento das superficies deportivas, a biomecánica caracterízase pola medición de varios parámetros clave. Estes inclúen a resistencia ao esvaramento, a absorción de impactos e a deformación da superficie baixo carga. Medir e axustar estes parámetros de maneira adecuada non só mellora o rendemento do deportista, senón que tamén contribúe á lonxevidade das instalacións deportivas e á redución de accidentes.
Absorción de Impactos, Restitución de Enerxía e Desprazamento Vertical
A avaliación de parámetros como a absorción de impactos, deformación vertical e a restitución de enerxía é fundamental para entender a relación entre a fatiga e as posibles lesións dos xogadores na práctica deportiva. Esta avaliación é especialmente relevante en deportes con alta interacción entre o deportista e a superficie, como o fútbol e o rugby. Estas avaliacións realízanse mediante instrumentación normalizada, como se detalla a continuación, e lévanse a cabo a través do ensaio do triple A.
Triple A
- Absorción de Impactos: Este parámetro mide a cantidade de enerxía que a superficie pode absorber ao recibir o impacto dunha masa. Exprésase en termos relativos, co formigón absorbendo o 0% (a superficie máis lesiva) e a area de sílice absorbendo o 100% (a superficie máis branda). Valores de absorción superiores ao 50% son considerados seguros para os deportistas. A capacidade dunha superficie para absorber impactos é crucial para reducir a carga sobre as articulacións e tecidos brandos, diminuíndo así o risco de lesións por impacto repetitivo.
- Restitución de Enerxía: Este indicador reflicte a interacción enerxética entre a superficie e o atleta. As superficies máis ríxidas devolven máis enerxía, o que pode facer que se sintan “duras” pero xeran menor fatiga. O formigón devolve o 100% da enerxía no ensaio de dureza, mentres que a area devolve o 0%, o que fai que xogar sobre esta última sexa moito máis fatigoso. Unha alta restitución de enerxía pode beneficiar o rendemento ao permitir movementos máis explosivos, pero tamén pode aumentar o risco de lesións se non se xestiona adecuadamente.
- Deformación Vertical: Representa a capacidade da superficie para deformarse, medida en milímetros, o que axuda a avaliar a súa elasticidade. Valores entre 4 e 11 mm considéranse adecuados para a práctica deportiva. A deformación vertical adecuada axuda a dispersar as forzas de impacto.
Instrumentación alternativa
Ademais da instrumentación normalizada como o Triple A, existe a opción de usar dispositivos de testaxe rápida como o FieldTester. Este instrumento portátil e fácil de usar realiza as mesmas medicións con alta reproducibilidade en todo tipo de superficies, tanto naturais como artificiais. Tamén pode medir a dureza da superficie, funcionando como un Martelo de Clegg. A capacidade de realizar medicións rápidas e precisas no campo permite unha monitorización constante e axustes inmediatos para manter as condicións óptimas do terreo de xogo.
Correlación e Consecuencias
A restitución de enerxía e a absorción de impactos están inversamente correlacionadas: ao aumentar a restitución de enerxía, diminúe a absorción de impactos. Manter estes parámetros dentro de rangos óptimos é crucial para previr lesións como a fascite plantar ou lesións lumbares, que poden resultar de superficies inadecuadas. A falta de absorción de impactos adecuada pode levar a unha maior incidencia de lesións por estrés repetitivo, mentres que unha restitución de enerxía inapropiada pode afectar negativamente o rendemento e a comodidade do atleta.
Tracción ou Resistencia Rotacional
Moitas lesións no xeonllo e no nocello prodúcense debido aos procesos de aceleración, parada e cambios de dirección que os deportistas realizan durante a súa actividade. Estes movementos implican esforzos significativos que se transmiten cara ás extremidades inferiores, sendo as forzas rotacionais especialmente perigosas. Para avaliar a capacidade do céspede de traccionar sobre os tacos do xogador, utilízanse diversos dispositivos que miden o par de torsión máximo necesario para rotar un símil dunha bota con tacos, cargada cun peso específico sobre o céspede.
Estes dispositivos miden o par de torsión, que é a cantidade de forza rotacional que o céspede pode resistir antes de permitir que o taco xire. A unidade de medida da tracción nun terreo de xogo é o Newton metro (Nm). Os rangos óptimos de tracción sitúanse entre 25 e 50 Nm cando se utiliza instrumentación homologada, asegurando así un equilibrio entre suficiente adherencia e a redución do risco de lesións.
A instrumentación normalizada para medir a tracción presenta unha maior sensibilidade, repetibilidade e exactitude en comparación con outros kits de uso rápido. Estes dispositivos avanzados proporcionan medicións máis precisas e fiables, o que é crucial para avaliar e manter as condicións do terreo de xogo de maneira efectiva.
Manter a tracción do céspede dentro dos rangos óptimos é esencial para previr lesións nos deportistas. Unha tracción insuficiente pode levar a esvaramentos e perda de equilibrio, mentres que unha tracción excesiva pode causar que o pé quede atrapado no céspede, aumentando o risco de torsións e lesións graves nas articulacións.
Test de Impacto HIC – CLE
O Criterio de Lesión Encefálica (CLE), coñecido en inglés como Head Injury Criteria (HIC), é un índice utilizado para avaliar a probabilidade de sufrir traumatismos cranioencefálicos como resultado dun impacto ou unha decelaración violenta da cabeza sobre superficies deportivas. Este índice é un estándar na industria de equipamentos deportivos e emprégase para predicir posibles danos encefálicos, contribuíndo á seguridade dos deportistas.
Avaliación do HIC
O HIC tester é o instrumento utilizado para determinar a altura crítica de caída na que se pode producir un dano significativo. Este dispositivo consiste nunha cabeza artificial normalizada que integra un sensor triaxial, o cal se deixa caer desde diferentes alturas. O sensor triaxial mide as aceleracións en tres eixes, proporcionando datos precisos sobre o impacto recibido.
- Altura crítica de caída: Durante as probas, a cabeza artificial déixase caer desde varias alturas e o sensor rexistra as forzas de impacto. Unha caída considérase crítica cando o sensor rexistra un valor de 1000 HIC ou unha aceleración de 200g. Estes limiares indican unha alta probabilidade de dano encefálico, o cal é crucial para avaliar e mellorar a seguridade das superficies deportivas.
O índice HIC é esencial para o deseño e mantemento de superficies deportivas seguras. As probas HIC axudan a identificar áreas de alto risco nos campos de xogo, permitindo realizar melloras no deseño das superficies e nos materiais utilizados para reducir a probabilidade de lesións graves.
O uso do HIC tester e o cumprimento dos estándares HIC garanten que as superficies deportivas sexan avaliadas e mantidas segundo as mellores prácticas de seguridade. Isto non só protexe os deportistas, senón que tamén reduce a responsabilidade legal para os operadores de instalacións deportivas.
