Lurzoruetan gatzen metaketan eragiten duten faktoreak

Egilea: Jimena Blanco

Zergatik gertatzen da gatzen metaketa lurzoruetan?

Lurzoru baten gaziketa gatzen metaketaren ondorioz gertatzen da. Belar-laborantzan, gazitasun-estresa ureztatzeko uretan gatz disolbagarrien eta/edo sodioaren (Na) eta/edo boroaren (B) etengabeko ekarpena dagoenean gertatzen da eta bere sintomak arintzeko beharrezko lanak egiten ez direnean.

Belarrean gatzen metaketan eragiten duten faktore nagusiak hauek dira:

Faktore hau erabakigarria da zein belar ereiteko aukera dagoen erabakitzeko, ureztatzeko uraren kalitatearen arabera.

Carrow R. N eta R.R Duncan. Salt affected turfgrass sites: Assessment and Management lanaren arabera, hurrengo taulak belar-espezie eta barietate desberdinen gazitasunarekiko tolerantzia adierazten du.

Urtean zehar gorabehera handiak daude, gure laborantzari eman behar zaion ur-kopurua baldintzatuko dutenak. Ur gazi batekin ureztatzean, ur-kopuru osoa eguneroko ebapotranspirazioaren, garbiketa-beharren eta ureztatze-sistemaren eraginkortasunaren araberakoa izango da. Udan, prezipitazioak urriak eta ebapotranspirazioa altua denean, ureztatze-beharrak handitzen dira, eta horrekin gatzen metaketa-arriskua, horiek ondo kudeatzen ez baditugu.

Gatz disolbagarriak: haien presentziak eroankortasun elektrikoa (EE) zehazten du lurzoruaren ale asetuan (EEs) eta uretan (EEw).

Sodioa: bere kontzentrazioa lurzoruaren SAR balioarekin (sodio-adsorzio erlazioa), uraren SARw-rekin eta RSC-rekin (sodio karbonato hondarra) neurtzen da.

Boroa: jatorri desberdinak direla eta, ohikoa da uretan elementu honen maila altuak egotea. Orriaren puntan metatzen da, eta praktika ona da mozketa-hondarrak biltzea landarean duen kontzentrazioa murrizteko.

Gai honen zabaleraren ondorioz, artikulu honetan lur hareatsuak soilik nabarmenduko ditugu, katioi-trukaketa gaitasun baxua, trinkotze-gaitasun txikiagoa, makroporo gehiago eta infiltrazio-abiadura handiagoa dutenak. Garbitzeko errazagoak dira eta buztinezko lurzoruek baino ur-kantitate gutxiago behar dute; hauek, berriz, trinkotzearekiko sentikorragoak dira, mikroporoetan aberatsak eta infiltrazio-abiadura txikiagokoak.

Honek laborantzaren ekoizpenean zein lurzoruaren baldintza fisiko-kimikoetan eragiten du. Ureztatzeko uraren kalitatea zehazten duten parametroak fisikoak, kimikoak eta biologikoak dira. Urtean zehar, garrantzitsua da aldizkako analisiak egitea uraren kalitatean izan daitezkeen aldaketak zehazteko eta, horrela, zehaztasun handiagoz lurzoruaren gatz-garbiketa beharrak zehazteko eta ureztatzea optimizatzeko.

Ur gazi batekin ureztatzen dugunean, garrantzitsua da ureztatze ugari eta sakonak egitea gatzak sustrai-eremuaren azpitik desplazatzeko edo, gutxienez, landarearentzat onargarriak diren mailetan mantentzeko. Ureztatze arin eta maiztasun handikoek gatzen metaketa lurzoruaren gainazalean eta landareak horiek xurgatzea errazten dute.