Lurzoruaren gazitasuna eta toxikotasuna
ARGAZKIA · TILOOM
Lurzoruaren gazitasunaren eta ondoriozko toxikotasunaren kudeaketa gatzen garbiketaren eta lixibiazioaren sinonimoa da
Gehiegizko gazitasunetik eratorritako arazo gehienak, aurreko sarreran azaldu genuen bezala, defizit hidriko fisiologikoa dira, sustraien eta lurzoruaren arteko osmosiaren ondorioz. Baina landarearen garapenean modu negatiboan eragiten duen beste arazo bat ere badago: toxikotasuna. Lurzoru baten sustraitze-horizontean gehiegizko gatzak izatea landare-estalkiarentzako arazoen eragilea da.
Gatzak disolbagarriak direnez, oro har arazoak saihestu daitezke garai lehorrenetan ureztatze ugariak eginez, helburua ez dena ebapotranspirazioa estaltzea, baizik eta gatzen mugimendua lurzoruaren horizonte sakonagoetara errazten duena, non estalkiaren ehunekin elkarreragin ez dezaten. Kontuan izan behar da beti ez dela lurzoruaren eroankortasun hidraulikoak baino bolumen handiagoa ureztatu behar, ihes-uren (eskorrentzia) eta garbiketa eraginkorra izan dadin.
Defizit hidrikoa ez da lurzoruko gatz-maila altuegia denean agertzen den arazo bakarra.
Metatutako gehiegizko gatzek laborantzari toxikotasuna eragiteko arrisku handia dute.
- Sodioa lurzoru eta ur guztietan dagoen elementua da, kontzentrazio batean. Baina oro har ez luke kezkatu behar ureztatze-uraren balioak 70 mg/l-tik gorakoak ez badira. Sustraiek zein hostoek xurgatzen dute, eta lurzoruaren egituraren arazoez eta nutrienteen harrapaketaz gain, ukitzen dituen ehunen erredura eragin dezake. Agerikoa ez dirudien arren, tolerantea diren espezieek zein sentikorrak direnek sodioaren erredurak jasan ditzakete uda garaian, normalean ureztatze laburrak eta maizak egiten baitira, metaketa sustatzen dutenak.
Lurzoruan sodioaren metaketaren aurka borrokatzeko, igeltsu edo kaltzio hautsezko zuzenketak behar dira; oso lan eraginkorrak dira, baina emaitza motelekin. SAR eta PSI-ri buruzko gure sarreran efektuak xehetasun handiagoz azaltzen dira. - Kloroa lurzoruaren prozesu fisikokimikoen adierazle oso fidagarria da, eta lurzoruaren gazitasunaren adierazle gisa erabil daiteke, bere ezaugarri kontserbatzaileengatik. Soropilak ez dira bereziki sentikorrak kloruroarekiko eta 100 mg/l arteko mailak jasan ditzakete, nahiz eta lesioak izan ditzaketen 355 mg/l-tik gorako kloruroa duen urarekin ureztatzen direnean. Eta apaingarri diren landare batzuk sentikorrak dira 70 mg / L-tik gorako kloruro-kontzentrazioekiko. Kloroa sustraiek xurgatzen dutenean, klorofilaren ekoizpen eraginkorra gutxitzen da, kolore berdea itzaliz eta berreskuratzeko gaitasuna murriztuz.
Elementu guztiek fitotoxikotasuna eragin dezakete balio egokiak lortzen badira. Aipatutako balioak Duncan, R.R., R.N. Carrow, and M. Huck. 2000. “Understanding Water Quality and Guidelines to Management”. USGA Green Section Record. September-October, pp. 14-24. dokumentuaren azterketatik lortu ziren.
- Boroaren toxikotasuna oso gutxitan hartzen da kontuan, garrantzia izan arren. Apaingarri diren landare batzuentzat, ureztatze-uraren 1-2 mg / L bezain kontzentrazio baxuetan ere toxikotasuna egon daiteke. Sintomak hosto zaharrenen ertzetan nekrosi gisa agertzen dira. Alderatuz, soropilak boroarekiko tolerantzia handiagoa dute eta 10 mg/Kg-ko boro-kontzentrazioa duten lurzoruetan garatzeko gai dira. Hala ere, oso kontuan izan behar da ureztatze-urak 2 mg/l-tik gorako boro-kontzentrazioak baditu.
Honetan toxikotasuna eragin dezaketen beste gatz batzuk xehetasun handiagoz garatzen dira. Balio guztiak mg/l-tan adierazita daude.
| Makronutrientea | Baxua | Normala | Altua | Oso altua |
|---|---|---|---|---|
| Nitrogenoa (N) | <1.1 | 1.1-11.3 | 11.3-22.6 | >22.6 |
| Nitratoa (NO3–) | <5 | 5-50 | 50-100 | >100 |
| Amonioa (NH4–) | <2 | 2-75 | 75-100 | >100 |
| Fosforoa (P) | <0.01 | 0.1-0.4 | 0.4-0.8 | >0.8 |
| Potasioa (K) | <5 | 5-20 | 20-30 | >30 |
| Kaltzioa (Ca) | <20 | 20-60 | 60-80 | >80 |
| Magnesioa (Mg) | <10 | 10-25 | 25-35 | >35 |
| Sulfuroa | <10 | 10-30 | 30-60 | >60 |
| Mikronutrientea | Onargarria | Gomendatutako gehieneko kontzentrazioa |
| Burdina (Fe) | 2.4-4.0 | 5.0 |
| Manganesoa (Mn) | <0.2 | 0.2 |
| Kobrea (Cu) | <0.2 | 0.2 |
| Molibdenoa (Mo) | <0.1 | 0.1 |
| Zinka | <0.3 | 2.0 |
| Boroa | <2.0 | 2.0 |
Elektroeroankortasun-neurgailuak dira behar bezala kudeatzeko tresnarik eraginkorrenak; gure gogokoena FieldScout lurzoru eta ur EC neurgailua da, eta horrekin lurzoruaren gazitasuna oso modu zehatzean eta ekonomikoan jakin daiteke.
POGO edo TDR bezalako beste tresna batzuek neurketa horiek egiteko aukera ematen dute, hezetasunaren neurketa ere gehituz.
