Estatistikoak laginketan

Laginketaren helburua lurzoru jakin bati buruzko informazio garrantzitsua lortzea da; laginek lurzoruaren eremu guztiak irudikatzea dute helburu, “populazioa” deitzen duguna, baina horiek populazioaren ordezkari izan daitezke edo ez.

Lurzoru guztiek horizontalki eta bertikalki aldatzen diren propietateak dituzte, beraz laginak greenetatik, tee-etatik edo antzeko ezaugarriak dituzten bideetatik datozen arabera banatu behar dira.

Laginketaren parametro estatistiko erabiliena eta garrantzitsuena laginen bilduma baten arteko aldagai baten batez besteko aritmetikoa da, x‾. Lagin indibidualen sakabanaketa batez bestekoaren inguruan bariantzak ematen du, s², bariantza handiak sakabanaketa handia adierazten du eta bariantza txikiak desbideratze txikia (ideala). Desbideratze estandarra, s, bariantzaren erro karratua da. Lagin baten errore estandarrak, s‌×, batez bestekoaren, x‾, balioaren konfiantza ematen du.

Beraz, lagin kopuru handietarako, %95 ziur egon gaitezke populazioaren batez bestekoa batez bestekoaren bi errore estandarren barruan egongo dela; horrela, lurzoru batean Potasio, K, neurketaren batez bestekoa 11 ppm bada eta errore estandarra 1.5 ppm, populazioaren benetako batez bestekoa 8 eta 14 ppm artean egongo da. Estimazio hau %5ean bakarrik izango da okerra, laginketaren berezko aldakuntza naturalagatik soilik.

Batez bestekoari bi errore estandar gehituz edo kenduz lortutako balioek %95eko konfiantza-muga ematen dute. Edozein mailatarako konfiantza-mugak, %67, 80, 90, 95 edo 99, batez bestekoaren eta errore estandarraren bidez kalkula daitezke.

Bariantza, unitateen arteko aldakortasunaren neurria, sarritan unitateen tamainaren funtzioa da, balio altuek unitate txikiek baino bariantza handiagoak izan ohi dituzte. Horrela, sustraien luzerak haien diametroaren batez bestekoak baino bariantza handiagoak dituzte. Aldakuntza-koefizienteak, CV, aldakortasun erlatiboa adierazten du, desbideratze estandarra batez bestekoaz zatituz, CV%=100 s/x‾.

Laginketa eta haren analisi-lana garestiak dira, baina kostu horiek minimiza daitezke behar den doitasun-maila emateko beharrezkoa den lagin kopurua bakarrik hartuz. Horrela, honako formula hau erabil dezakegu:

n=t²s²/D²

non n lagin kopurua den; t, doitasun-maila baterako aukeratutako zenbaki bat, adibidez %95; s², beste ikerketetatik aldez aurretik ezaguna den s² bariantza; D, onartzen dugun laginaren estimazioko aldakortasuna.

Horrela zehaztu daiteke zer lagin kopuru den optimoa emaitza eraginkorrenak lortzeko.