Egun-graduak – Hazkunde-erregulatzaileak

Soropil desberdinek Egun-graduak kontzeptuak definitutako urteko bizi-zikloak jarraitzen dituzte. Egoera fenologiko batzuk definitzen dira, hala nola ernetzea, hazkundea, loraldia, neguko atsedena, etab. Egoera fenologiko horiek guztiak barietate desberdinek tenperatura jakin gutxi gorabehera bat metatu dutenean osatzen dira. Metatze termiko hori kuantifikatzeko modua integral termikoa bezala ezagutzen dena da. Metodo bat eguneko tenperaturak kurba batera hurbiltzea da (Baskerville eta Emin, 1969; Dannerger eta Vargas, 1984). Hala ere, metodorik ohikoena eguneko batez besteko tenperaturak hartzen dituena da, egun-gradu bezala ezagutzen dena, batez besteko tenperaturaren atalase batetik gorako bero-unitateen neurri bat dena. Bero-unitate horien metatzeak parametro batzuk ematen ditu, ikuspegi agronomikotik kudeaketarako alderdi interesgarri desberdinak aurreikusteko balio dutenak.

Egun-gradua = [(max + min)/2] – Oinarrizko T

Non max tenperatura maximoa den; min, tenperatura minimoa; eta Oinarrizko T atalase-tenperatura.

Horrela, barietate desberdinek egun-gradu desberdinak behar dituzte, adibidez, ernetzea gertatzeko. Hau da, 0 atalase-tenperaturarako, 15ºC-ko batez besteko tenperatura badugu esate baterako 10 egunez, horrek esan nahiko luke 15 x 10 = 150 egun-gradu direla garai horretan aldi horretarako metatuak; aitzitik, batez besteko tenperatura 10 gradukoa balitz, 15 egun beharko genituzke, adibidez, barietate beraren ernetzea lortzeko, kasu honetan 10 x 15 = 150 egun-gradu baitira.

Hazkunde-erregulatzaileek hazkundea eragozten dute, baina aldi berean hazkunde handiagoko errebote-efektu bat eragiten dute haien efektua igaro ondoren; hori dela eta, tratamenduak gainjarri behar dira errebote horiek saihesteko.

Tratamenduetan behar diren gainjarpenak Dr. William Kreuser-ek eta Dr. D. J. Soldat-ek aztertu dituzte, eta egun-graduen tarte hauek ezartzen dituzte greenetako C3 Agrostis eta Poa Annua espezieentzat:

Osagai aktiboa Eragozpena Efektuaren iraupena Aplikazio-tartea

Trinexapc-ethyl %20 800 egun-gradu 230 egun-gradu

Paclobutrazol %30-50 850-950* ” 280-310* ”

Flurprimidol %20-30 600-800* ” 210-270* ”

Prohexadione-Ca %25 840 ” 280

*Aplikazio-dosi baxu-altuen tartea

C4 espezieen kasuan, egun-graduak kalkulatzeko oinarrizko tenperatura 10º C da; hau da, aurreko adibideetan, Bermuda-ko greenen kasuan, 15º C-ko batez besteko tenperaturarako batez besteko horiei 10 unitate kendu beharko genizkieke, 5 x 10 = 50 egun-gradu izanik; beraz, logikoa denez, C4 barietateetan ernetzea C3 barietateetan baino tenperatura altuagoetan lortzen da.

Gainera, ikerketek adierazten dute soropilek konposatu hauek azkarrago deskonposatzen dituztela tenperatura handitzen den heinean, Branham et al. Beraz, udako hilabeteetan haien eraginkortasunaren murrizketa ikus daiteke. Aipagarria da Dr. Karl Danneberger-en kasu praktikoa eta bere Trinexapc-ethyl aplikazioa, 200 egun-graduko tartea erabiliz; horren ondorioz, udaberriko eta udazkeneko aplikazioek 13 eta 27 egun arteko aldiak ekarri zituzten (17 aplikazio), udako garaian tratamenduen arteko aldiak 8 egun ingurukoak izan ziren bitartean (29 aplikazio).

Egun-graduen kalkuluarekin lor daitezkeen aplikazioak asko dira; horrela, Poa Annua-ren loraldia eragozteko hazkunde-erregulatzaileak aplikatzeko une egokia estima daiteke; aurreemergentzia herbizidak aplikatzea, hazkunde-erregulatzaileen errebote-efektua saihestea, etab…