O ciclo do nitróxeno – Nutrición vexetal
FOTO · TILOOM
Os fertilizantes nitroxenados non sempre son asimilables directamente polas plantas. Antes de que a planta poida tomar o fertilizante, este debe estar na forma química axeitada e o responsable é o ciclo do nitróxeno.
As plantas polo xeral só poden absorber nitróxeno en dúas formas químicas: o amonio e o nitrato. As plantas teñen predilección polo nitrato e sempre se absorbe así con máis facilidade.
- Amonio NH⁺4 –> É biodispoñible, pero non é a fonte predilecta de absorción.
O amonio xa é un elemento biodispoñible polo que o seu efecto é inmediato, aínda que non é óptimo. O amonio unha vez no solo pode ter 4 vías:
- Asimilación vexetal
- Formación de amoníaco e volatilización
- Fixación no solo en casos con alta capacidade de intercambio catiónico
- Entrada no ciclo de nitrificación, durante o proceso de nitrificación pódese xerar óxido nitroso e monóxido de nitróxeno que é volátil se os solos son ácidos.
- Nitrato NO3- –> É biodispoñible e a fonte preferida de nitróxeno.
Por iso, calquera fertilizante que se aplique non poderá ser absorbido ata que o ciclo alcance o nitrato ou o amonio.
Cada fertilizante nitroxenado ten un ciclo de descomposición distinto
- Urea CO(NH2)2
A urea é unha potentísima fonte de nitróxeno. A súa concentración é moi elevada e a súa biodisponibilidade moi rápida. A súa concentración de nitróxeno é do 46% e a súa biodisponibilidade de entre 6 horas ata 48 horas.
Cando a urea se aplica no solo cun pH sobre 6,3 prodúcese a hidrólise xerando amonio e bicarbonato. Se o pH é menor a 6,3 a hidrólise xera amonio, dióxido de carbono e auga. A súa lixiviación é baixa, a súa acción duradeira e tenden a acidificar lixeiramente o solo. Existe a versión de sulfurea e fosforea, que engade na súa composición xofre e fósforo respectivamente.
Incompatibilidades parciais co sulfato amónico, nitrato cálcico, nitrato potásico, fosfato monoamónico, ácido fosfórico e o nitrato amónico. Pódense mesturar, pero non se recomenda deixalo moito tempo mesturado na cuba!
Os fertilizantes amónicos teñen reaccións moi parecidas.
Polo xeral os fertilizantes amónicos lixivíanse pouco e teñen unha forte reacción ácida no solo.
- Sulfato amónico (NH4)2SO4
O sulfato amónico ten un 21% de Nitróxeno e un 60% de Xofre. En solos arxilosos ou con pouca infiltración pode dar problemas de exceso de xofre, pero en solos con boa infiltración non adoita ter inconvenientes.
O sulfato amónico é incompatible totalmente co nitrato cálcico, o fosfato monoamónico e o ácido fosfórico. E parcialmente coa urea.
- Fosfato monoamónico NH₄H₂PO₄
A súa concentración é de 11% de Nitróxeno e un 52% de fósforo.
A unión destes dous elementos nutrientes funciona como sinerxia entre eles xa que se favorece a absorción do fósforo e reduce a tendencia de fixación do fósforo en solos de alta capacidade de intercambio catiónico. Recoméndase o seu uso en solos alcalinos ou con augas de pH alto. O fosfato monoamónico non debe mesturarse co sulfato amónico e o nitrato cálcico. E débese usar rapidamente mesturado na cuba se se mestura con urea. Non debe ser mesturado con fertilizantes de calcio e magnesio
Algúns produtos como o ácido nítrico tamén achegan nitróxeno que debe contabilizarse para un traballo profesional.
- Fosfato Diamónico (NH4)2HPO4
Diferénciase do seu irmán pequeno en que aumenta as concentracións nutritivas. A súa concentración é de 18% de Nitróxeno e un 54,6% de fósforo. No resto de características é igual que o fosfato monoamónico.
O fosfato diamónico non debe mesturarse co sulfato amónico e o nitrato cálcico. E débese usar rapidamente mesturado na cuba se se mestura con urea.

Os fertilizantes de nitratos teñen reaccións moi parecidas.
Os fertilizantes de nitratos lixivíanse moito e a súa duración no solo é baixa. E non teñen reacción ácida.
- Nitrato potásico (KNO3)
Ten unha relación NPK de 13-0-44. Úsase frecuentemente en fertirrigación e a súa biodisponibilidade é alta e inmediata, aínda que de rápida lixiviación. Non ten incompatibilidades, pero se se mestura con urea debe usarse con rapidez e non deixalo moito tempo na cuba. É moi popular nos fertilizantes comerciais granulados.
- Nitrato cálcico (Ca(NO₃)₂)
O nitrato cálcico ten unha relación normalmente dun 15% de nitróxeno e 26 de calcio, aínda que se presenta en moitos formatos e pode variar. É moi efectivo grazas á súa concentración de calcio, ten a capacidade de regular o potencial osmótico do solo, permitindo que a planta absorba auga con máis facilidade.
Ten un gran inconveniente e é que é incompatible con moitos outros fertilizantes como o sulfato amónico, fosfato monoamónico, ácido fosfórico, sulfato potásico ou o nitrato amónico. E tampouco debe mesturarse durante moito tempo coa urea ou o nitrato potásico.
- Nitrato amónico (NH4NO3)
O príncipe do nitróxeno cunha concentración do 34% por detrás da urea, aínda que é máis estable e non volatiliza nitróxeno á atmosfera. É moi soluble polo que se comporta ben na fertirrega. Compórtase mellor fronte ao medio ambiente ca a urea e ten reacción ácida e a súa parte nítrica mantense máis tempo no solo.
É incompatible só co nitrato cálcico, e non convén mesturalo moito tempo coa urea e o ácido fosfórico.
Os nitratos son unha parte imprescindible da nutrición do solo e un exemplo perfecto da súa fertilidade.

Pódese coñecer a fertilidade do solo cos ionómetros Laqua. Estes sensores facilitan a labor de dar seguimento á fertilidade realizando lecturas in situ e inmediatas. Calquera campo pode ter un ionómetro nas súas instalacións e ir dando seguimento aos nitratos para coñecer as necesidades reais de nitróxeno das plantas en cada momento.
Queres saber máis sobre o nitróxeno ou sobre os ionómetros? Ponte en contacto con Tiloom en info@tiloom.com e informarémoste.



